આ આરતી મા જગદંબાની તિથિ પ્રમાણે થતી ઉપાસના અને અનેક સ્વરૂપોની સ્તુતિ છે. મા આદ્યશક્તિ અખંડ બ્રહ્માંડને પ્રકાશ આપનાર મૂળ શક્તિ છે. ભક્ત માતાને જગતની ઉત્પત્તિ, પાલન અને રક્ષા કરનારી પરમ શક્તિ માનીને વારંવાર “જય મા જગદંબે” કહી વંદન કરે છે.
પડવે માતાનું આદ્યશક્તિ સ્વરૂપ પ્રગટ થાય છે. દ્વિતીયામાં મા શિવશક્તિરૂપે સમજાય છે, જેને બ્રહ્મા, ગણપતિ અને હર એટલે શિવ પણ ગાય છે. તૃતીયામાં માતાના ત્રણ સ્વરૂપો અને ત્રિભુવનમાં તેમની વ્યાપકતા દર્શાય છે; તરવેણીનો ભાવ ત્રણ પવિત્ર પ્રવાહો અને દૈવી શક્તિના સંગમનો છે.
ચોથમાં મા મહાલક્ષ્મી તરીકે સચરાચર જગતમાં વ્યાપેલી છે. ચાર ભુજા અને ચૌદિશાનું વર્ણન તેમની સર્વદિશામાં રહેલી શક્તિ બતાવે છે. પંચમીમાં પાંચ ઋષિ, પાંચ ગુણ અને પાંચ તત્ત્વો દ્વારા માતા સમગ્ર સૃષ્ટિના આધારરૂપ છે તે ભાવ આવે છે.
ષષ્ઠીમાં મા નારાયણી મહિષાસુરનો સંહાર કરનાર રક્ષક શક્તિ છે. તેઓ નર-નારી સહિત તમામ જીવોમાં વ્યાપેલી છે. સપ્તમીમાં મા સંધ્યા, સાવિત્રી, ગંગા, ગાયત્રી, ગૌરી અને ગિરિજા સ્વરૂપે પવિત્રતા, જ્ઞાન અને કલ્યાણ આપનારી માનવામાં આવે છે.
અષ્ટમીમાં અષ્ટભુજા આનંદમય માતાનું સ્મરણ છે. દેવો, દૈત્યો, મુનિઓ અને સર્વ જીવો માતાની શક્તિથી જ પ્રગટ અને પોષિત થાય છે. નવમીમાં નવદુર્ગાની સેવા અને નવરાત્રિના પૂજનનો મહિમા છે; બ્રહ્મા અને શિવ પણ માતાનું અર્ચન કરે છે તે ભાવ વ્યક્ત થાય છે.
દશમીમાં વિજયાદશમીનો ભાવ છે. દુષ્ટતા પર વિજય અને રામ દ્વારા રાવણના નાશનું સ્મરણ થાય છે. એકાદશીમાં કાત્યાયની, કામદુર્ગા, કાલિકા, શ્યામા અને રામા જેવા સ્વરૂપો દ્વારા માતાની ઉગ્ર અને મંગલમય બંને શક્તિઓનું વંદન છે.
બારસે માતા બાળારૂપે બહુચર અંબા છે, અને ભૈરવ જેવા રક્ષક તત્ત્વો પણ માતામાં જ સમાયેલા છે. તેરસે મા તુલજા અને તારુણી સ્વરૂપે વર્ણવાય છે; બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને સદાશિવ પણ માતાના ગુણ ગાય છે. ચૌદશે મા ચંડી અને ચામુંડા સ્વરૂપે દૈત્યવિનાશિની છે. ભક્ત અહીં માતા પાસે ભાવ, ભક્તિ, સમજ, ચતુરાઈ અને રક્ષણ માગે છે.
પૂનમમાં ભક્ત માતાની કરુણા સાંભળવા વિનંતી કરે છે. વશિષ્ઠ અને માર્કંડેય જેવા ઋષિઓએ માતાનો મહિમા ગાયો છે તે સ્મરણ થાય છે. આગળનાં ચરણોમાં માતાના પ્રગટ સ્થાન, તીર્થ અને પવિત્ર નગરીઓનો ભાવ આવે છે, જ્યાં ભક્તો માતાની કૃપા અને ક્ષમા માગે છે.
અંતિમ ચરણોમાં ભક્ત સ્વીકારે છે કે તેને સંપૂર્ણ ભાવ, ભક્તિ કે સેવા આવડતી નથી, છતાં તે માતાની શરણાગતિ કરે છે. માતા ભક્તને ભવસાગર પાર ઉતારનાર, દુઃખ હરનાર અને સુખ આપનાર છે. જે ભક્ત ભાવથી આ આરતી ગાય છે તેને માતાની કૃપાથી સુખ, સંપત્તિ, શાંતિ અને અંતે કલ્યાણ મળે તેવી પ્રાર્થના છે.
